|
Seminarium nt. interpretacji wyników egzaminów zewnętrznych |
|
|
|
|
poniedziałek, 29 maj 2006 |
18. maja 2006 r. odbyło się w Elblągu seminarium nt. "Interpretacja wyników egzaminów
zewnętrznych z uwzględnieniem wartości dodanej". Adresatami seminarium
byli pracownicy samorządów terytorialnych odpowiedzialni za sprawy
oświaty, wizytatorzy Kuratorium Oświaty i konsultanci wojewódzkiej
placówki doskonalenia nauczycieli. Spotkanie zorganizowane przez
Pracownię Diagnostyki Edukacyjnej W-MODN i Delegaturę Kuratorium Oświaty
w Elblągu prowadziła dyrektor Delegatury KO Grażyna Kluge. Poniżej
zamieszczamy streszczenia wystąpień mówców na seminarium.
Aleksandra Skubij - wicestarosta iławski
Jak organy prowadzące mogą wykorzystać zewnętrzne wyniki nauczania?
Nie da się odpowiedzieć na to pytanie bez podkreślenia otoczenia prawnego,
w jakim dziś funkcjonuje szkoła. Ustawodawca rozdzielił jednoznacznie
kompetencje organu prowadzącego szkołę od kompetencji organu
nadzoru pedagogicznego. I w ustawie wszystko jest jasne: organ prowadzący madbać
o bazę, doskonalenie nauczycieli, sprawy związane z bezpieczeństwem,
zapewnienia obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły.
Jednak mieszkańcy oczekują od lokalnego organu prowadzącego szkołę,
czegoś więcej: mianowicie odpowiedzialności za wyniki osiągane w szkołach,
za dobór kadry, nawet za złe zachowanie uczniów. Nic więc dziwnego, że gdy
media publikują średnie wyniki egzaminów zewnętrznych, rodzice uczniów
szukają "winnych" tych wyników. Zmusza to nas wszystkich w końcu do
posługiwania się publikowanymi rankingami. Może nie sięgalibyśmy po te
rankingi, ale:
- innych danych nie ma - OKE Łomża nie publikuje żadnych analiz
zbiorczych wartości dodanej wyników egzaminów zewnętrznych (wartość dodana
świadczy o postępie ucznia miedzy etapami kształcenia)
- dyrektorzy szkół, które zajęły wysokie miejsca w rankingach, sami
chętnie publikują te wyniki - powodując oczywiście porównanie wyników
pozostałych z listy.
Nie można dziwić się rodzicom, że chcą dzieciom zapewnić "dobry start" i
szukają dla nich najlepszej szkoły. Alarmować trzeba, że nie ma
powszechnych narzędzi, dzięki którym będą wiedzieli, którą szkołę dla
swojego dziecka wybrać. Bo przecież reforma oświaty zapewnia: "pieniądz idzie
za uczniem...".
Janusz Lewandowski - Kuratorium Oświaty w Olsztynie delegatura w Elblągu
Wykorzystanie wyników sprawdzianu/egzaminów przez kuratora oświaty
W nadzorze sprawowanym przez kuratora oświaty wyniki sprawdzianów i
egzaminów zewnętrznych spełniają wieloraką rolę. Obrazują poziom kształcenia
w poszczególnych województwach, a w ramach województwa - w
poszczególnych gminach. Służą analizowaniu i ocenianiu efektów pracy szkół.
Są także ważnym elementem kształtowania polityki oświatowej na
terenie województwa. W celu dążenia do stałego wzrostu efektów
kształcenia kurator ustala kierunki działań naprawczych lub doskonalących
jakość kształcenia. Należą do nich m.in.:
- ustalanie priorytetów do pracy szkół,
- monitorowanie tworzenia szkolnych systemów badania osiągnięć uczniów,
- wspieranie szkół w budowaniu systemu analizy oraz wykorzystania
wyników sprawdzianów/egzaminów,
- angażowanie samorządów do dyskusji dotyczącej wyników sprawdzianów/egzaminów,
- organizacja "debat" na terenie gmin,
- wskazywanie kierunków doskonalenia nauczycieli (np. poprzez granty),
- upowszechnianie nowoczesnego podejścia do planowania pracy szkoły i nauczyciela
(np. upowszechnianie planów wynikowych uwzględniających standardy wymagań
egzaminacyjnych),
- przeprowadzanie diagnoz dotyczących analizy i wykorzystania
wyników sprawdzianów/egzaminów (inspirowanie dyrektorów do pracy w tym
kierunku),
- analiza porównawcza wyników klasyfikacji uczniów oraz sprawdzianów/egzaminów,
- dbałość o zatrudnianie nauczycieli zgodnie z kwalifikacjami.
Najważniejszą jednak rzeczą jest kształtowanie przeświadczenia, że na
"wynik" wpływa wiele czynników, a najważniejsze jest ciągłe dążenie szkoły
do wywierania coraz większego wpływu na jego wzrost.
Romuald Synak - WMODN w Elblągu
Przykład analizy wyników sprawdzianu na poziomie szkoły podstawowej (studium
przypadku)
W szkole analiza i interpretacja wyników sprawdzianu służy dwóm celom:
- dostarczenie maksimum informacji o wynikach poszczególnym uczniom
(zakres indywidualny),
- uzyskanie danych o silnych i słabych stronach szkolnego systemu kształcenia
i zaprojektowanie korekt w tym systemie (zakres zbiorowy).
W prezentowanym przypadku niewielkiej, wiejskiej szkoły podstawowej za
podstawę metodologiczną interpretacji wyników przyjmuje się analizę
porównawczą współczynników łatwości zadań i grup zadań uzupełnioną o
ocenę stopnia wpływu czynników kontekstowych na wartość wyników. Poziom
znaczenia czynników kontekstowych indywidualnych i środowiskowych
oszacowano wykorzystując wiedzę zespołu nauczycieli o uczniach i ich
środowisku. Zastosowano w tym celu do każdego ucznia z osobna 5 - stopniową
skalę wpływu:
- silnie negatywny -2,
- negatywny -1
- neutralny 0
- pozytywny 1
- silnie pozytywny 2
Uśrednione wartości otrzymanych współczynników wpływu pozwalają (z
zastrzeżeniem poczynionym na wstępie) uznać, że w przypadku analizowanej
klasy wpływ omawianych czynników jest umiarkowanie pozytywny.
Połączenie analizy współczynników łatwości z oszacowaniem kontekstu pozwoliło na
określenie i wartościowanie w odniesieniu do uczniów i do całej szkoły:
- poziomu osiągnięć,
- sukcesów,
- braków.
To z kolei stało się podstawą do zaplanowania zmian w szkolnym
systemie kształcenia.
Andrzej Gołota, Romuald Synak WMODN w Elblągu
Wartość dodana w edukacji
Dla pełnej oceny jakości kształcenia w szkole nie wystarczy posługiwać
się miarami poziomu osiągnięć jej uczniów. Bezwzględny poziom osiągnięć
na wyjściu systemu jest bowiem silnie zdeterminowany przez ich poziom na
wejściu. W systemach edukacyjnych krajów Europy Zachodniej, a od 2 lat także i w
Polsce (R. Dolata, B. Niemierko, CKE, OKE w Krakowie) podejmuje się
próby tworzenia metodologii pomiaru postępów przy wykorzystaniu wyników
egzaminów zewnętrznych. Wyniki uczniów na wejściu (sprawdzian w klasie VI
dla gimnazjum, egzamin gimnazjalny dla szkoły ponadgimnazjalnej)
stanowią podstawę do określenia tzw. wyniku oczekiwanego ucznia na
wyjściu. Relacja między wynikami na wyjściu, a wynikami oczekiwanymi
pozwala zdefiniować wskaźniki wartości dodanej dla ucznia, klasy, szkoły. Metodę
oceny postępu zaproponowaną przez B. Niemierko zastosowano eksperymentalnie w r.
2005 w OKE w Krakowie do oszacowania wskaźników postępu dla gimnazjów powiatu
oświęcimskiego.
Upowszechnienie stosowania wskaźników postępów (edukacyjnej wartości
dodanej) może spowodować uzupełnienie dotychczas dominującej "dydaktyki treści
kształcenia" oznaczającą dążenie do spełnienia jednolitych wymagań
przez wszystkich o elementy "dydaktyki postępów" oznaczającą
Planowanie, "kontraktowanie" i sprawdzanie korzystnej zmiany
osiągnięć poszczególnych uczniów. Może też być korzystna dla szkół pracujących
w trudnych warunkach i w związku z tym uzyskujących niskie wyniki
bezwzględne poziomu kształcenia.
Są też i związane z tym zagadnieniem ograniczenia i liczne zagrożenia.
Opracowano na podstawie materiałów dostępnych na stronach internetowych CKE w
Warszawie i OKE w Krakowie:
- Aleksandra Bartmańska: Wartość dodana wyniku kształcenia a interpretacja wyników
egzaminu zewnętrznego
- Roman Dolata: Edukacyjna wartość dodana w komunikowaniu wyników egzaminów
zewnętrznych
- Bolesław Niemierko: Wartość dodana osiągnięć uczniów, szkół i regionów
- Szmigel M. K., Rappe A., Przydatność uproszczonej (staninowej) metody szacowania
wartości dodanej uczniów, szkół i jednostek administracyjnych oświaty.
Ryszard Wodzisławski WMODN w Elblągu
Egzaminy zewnętrzne wprowadzone do systemu edukacji w 2002 roku nie są
najlepszą miarą osiągnięć uczniów, ale najlepszą na jaką nas stać. W
rozwoju szkoły niezwykle pomocna jest umiejętność interpretowania
wyników egzaminów zewnętrznych. Może ona bazować na informacji pochodzącej
z zewnątrz (np. z OKE) oraz na samoocenie. Aktualnie zauważa się
nadmierną koncentrację na analizie ilościowej, zwłaszcza czynników
zewnętrznych wobec oświaty (media, rodzice), którym tak naprawdę
średnia arytmetyczna wyników wystarcza do ferowania sądów i rangowania
szkół. Wydaje się, że w tym zakresie przyszłość należy do pomiaru
przyrostu wiadomości i umiejętności, a nie stanu osiągnięć. Pomijane są
obecnie we wnioskowaniu o egzaminach zewnętrznych takie przesłanki jak:
- kontekst ekonomiczno - społeczny,
- wyposażenie i organizacja szkoły,
- motywacja uczniów rozpoczynających edukację na określonym etapie edukacji,
- osiągnięcia poznawcze uczniów na tzw. wejściu itp.
Rolą placówek doskonalenia nauczycieli, doradców metodycznych,
nadzoru pedagogicznego i jednostek samorządu terytorialnego finansujących
szkoły i odpowiadających za stan kadry jest upowszechnianie pomiaru
dydaktycznego przygotowującego środowisko oświatowe do treściowej
interpretacji wyników egzaminów zewnętrznych.
|
|
|
|
Diagnostyka edukacyjna 
