Zmiany w nauczaniu języka obcego zawodowego od 1 września 2019 r.

Wraz z  wprowadzeniem z dniem 1 września 2019 r. reformy szkolnictwa branżowego w technikach, szkołach branżowych I i II stopnia oraz szkołach policealnych nastąpią istotne zmiany w nauczaniu języka obcego zawodowego, należącego do grupy przedmiotów wyodrębnionych w kształceniu zawodowym teoretycznym.

Najważniejszą z nich będzie wprowadzenie nowych podstaw programowych języka obcego zawodowego w zakresie poszczególnych zawodów. W dotychczasowej podstawie kształcenia w zawodach podstawa języka obcego ukierunkowanego zawodowo była zawarta jedynie w części określającej efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów. Była ona bardzo ogólna i enigmatyczna, w jej skład wchodziło tylko 5 krótkich efektów (wymagań). Od 1 września 2019 r. dla każdego zawodu (za wyjątkiem zawodu pracownik pomocniczy np. gastronomii / obsługi hotelowej / itd. ) będzie obowiązywać osobna podstawa języka obcego zawodowego. Składa się ona z 2 części („Efekty kształcenia” oraz „Kryteria weryfikacji”) i jest dużo bardziej obszerna i dokładna od poprzedniej. Uwzględnia także specyfikę danego zawodu i wskazuje na konieczność nauczania nie tylko języka ogólnozawodowego, ale też specjalistycznego typowego dla tego zawodu, co z pewnością okaże się przydatne przy doborze / opracowywaniu / modyfikowaniu programu nauczania. Nauczycieli języka obcego zawodowego nie trzeba chyba przekonywać, iż absolutnie niezbędne jest także zapoznanie się  z podstawami innych przedmiotów (zwanych tutaj „jednostkami efektów kształcenia”) ujętych w danej kwalifikacji/danych kwalifikacjach wyodrębnionej/ych w zawodzie. Tam bowiem określone są szczegółowe treści oraz zasób słownictwa specjalistycznego, które powinny być realizowane na lekcjach języka obcego zawodowego.

Zasadnicza zmiana nastąpiła również w zakresie ustalania minimalnej liczby godzin kształcenia zawodowego określonej przy „Warunkach realizacji kształcenia w zawodzie”. W obecnej podstawie programowej określone są jedynie łączne liczby godzin  przeznaczonych na efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów i efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach danego obszaru, a także na kwalifikację / kwalifikacje. Podział tych godzin między poszczególne przedmioty był dotychczas wyłącznie wewnętrzną kompetencją szkoły.  Nowa podstawa programowa określa odgórnie sztywny przydział godzin dla wszystkich przedmiotów w ramach każdej kwalifikacji. W przypadku języka obcego zawodowego liczby te są bardzo zróżnicowane w zależności od zawodu. Przykładowo w zawodzie technik informatyk, technik mechanik lub technik ekonomista jest to 30 godzin przy pierwszej kwalifikacji + 30 godzin przy drugiej kwalifikacji, w zawodzie technik handlowiec lub technik usług kelnerskich odpowiednio 60 godzin + 60 godzin, a w zawodzie technik organizacji turystyki 90 godzin + 90 godzin. Ewenementem jest popularny zawód technik hotelarstwa, gdzie dla pierwszej kwalifikacji przewidziano 60 godzin języka obcego zawodowego, a dla drugiej 240 godzin. (Dla porównania: Przez cały okres nauki w technikum uczeń uczy się pierwszego języka obcego ogólnego w wymiarze 360 godzin, a drugiego w wymiarze 240 godzin.) Można spodziewać się, że dobór / opracowanie / modyfikacja programu nauczania oraz zgromadzenie odpowiedniej liczby właściwych materiałów dydaktycznych dla takiej liczby godzin będą stanowić dość duże wyzwanie dla nauczycieli.

Ponieważ z pewnością niebawem w szkołach ruszą przygotowania do wprowadzenia w/w zmian od początku roku szkolnego 2019/2020, chciałbym poinformować, że projekty nowych podstaw programowych kształcenia w poszczególnych  zawodach szkolnictwa branżowego można już znaleźć w obszernym Projekcie rozporządzenia MEN w sprawie zawodów szkolnictwa branżowego z dnia 21 grudnia 2018 r. na stronie internetowej men.gov.pl  W tym celu w dziale Informacje publiczne należy kliknąć na Prawo, wybrać w/w projekt rozporządzenia, a następnie kliknąć na Uzgodnienia i wybrać załącznik dla odpowiedniej branży. Mimo iż są to na razie tylko projekty, zachęcam do zapoznania się ewentualnie korzystania z nich, ponieważ ich treść prawdopodobnie niewiele – o ile w ogóle – się zmieni do czasu zatwierdzenia. Swoje przypuszczenie opieram na tym, że niektóre z dokumentów zawartych w w/w projekcie zostały już podpisane i opublikowane w formie Rozporządzenia MEN z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. 2019 poz. 316),  a w związku z tym wkrótce to samo powinno spotkać podstawy programowe pełniące w w/w projekcie rolę załączników  do rozporządzenia.

Na koniec chciałbym nadmienić, że opisane powyżej zmiany  nie są jedynymi w zakresie szkolnictwa branżowego. W niedługim czasie postaram się przedstawić informację na temat obowiązkowych szkoleń branżowych dla nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych, do grupy których – co wynika z początku niniejszego artykułu, a co (jak się w niektórych przypadkach okazuje) nie dla wszystkich jest jasne – należą także nauczyciele języka obcego zawodowego.

Konsultant języka niemieckiego i dydaktyki języków obcych
Jan Kruza